लाल विटा की AAC ब्लॉक्स: घर बांधताना नक्की काय निवडावे? — फक्त 'मजबुती'चा विचार करून लाखो रुपये वाया घालवू नका!
नमस्कार मित्रांनो,
मी सौरभ बाळसाहेब गरुड.
इंजिनिअरिंग कॉलेजमध्ये असताना आमच्या वर्गात दोन टीम्समध्ये एक जोरदार डिबेट रंगली होती: "बांधकामासाठी लाल विटा (Red Bricks) चांगल्या की आधुनिक AAC ब्लॉक्स?"
त्या वेळी आम्ही लाल विटांच्या बाजूने लढताना एकच मुद्दा धरून बसलो होतो: "आमच्या लाल विटांसारखी वर्षानुवर्षे टिकणारी ताकद आणि खिळा ठोकण्याची मजबुती तुमच्या हलक्या ब्लॉक्समध्ये कुठे?"
पण कॉलेज संपवून प्रत्यक्ष कन्स्ट्रक्शन साईट्सवर काम करताना मला समजले की, बिल्डरचा विचार आणि स्वतःचे घर बांधणाऱ्या घरमालकाचा विचार यात मोठा फरक असतो.
बिल्डर विरुद्ध स्वतःचे घर बांधणारा: विचारांमधील फरक
- बिल्डरचा विचार (इंजिनिअरिंग अप्रोच): इमारतीचा भार कॉलम, बीम आणि फुटिंगवर असतो; भिंतींवर नाही. त्यामुळे इमारतीचे वजन (Dead Load) कमी करण्यासाठी बिल्डर थेट AAC ब्लॉक्स वापरतो. भिंती हलक्या झाल्यामुळे पायावरचा भार कमी होतो, कॉलम-स्लॅबमधील स्टील-कॉंक्रीट वाचते आणि आतून प्लास्टर न करता थेट पीओपी/जिप्सम करून वेळ व पैसे दोन्ही वाचतात.
- स्वतःचे घर बांधणारा (पारंपरिक अप्रोच): स्वतःचा बंगला बांधणारा विचार करतो, "मला घर मजबूत पाहिजे, नवीन तंत्रज्ञानापेक्षा मला लाल विटांवरच विश्वास आहे." पण यात नुकसान काय होते? त्या जड विटांचे ओझे पेलण्यासाठी पाया (Footing) मोठा करावा लागतो, स्टील जास्त लागते, सांधे भरायला सिमेंट वाया जाते आणि भिंत सरळ करायला १ ते १.५ इंच जाड प्लास्टर ओढावे लागते.
थोडक्यात काय, तर फक्त 'मजबुती' या एका गैरसमजापोटी घरमालक स्वतःच्या खिशातून लाखो रुपयांचा अतिरिक्त भुर्दंड सहन करतो!
AAC ब्लॉक्स वापरल्याने नक्की कुठे आणि किती बचत होते?
- इमारतीचे वजन ५०% कमी — थेट पाया आणि स्टीलची बचत: AAC ब्लॉक्स लाल विटांपेक्षा ५०% ते ६०% हलके असतात. त्यामुळे पायावर (Footing) आणि स्लॅबवरचा ताण खूप कमी होतो. परिणामी कॉलम आणि पायातील स्टील-कॉंक्रीट वाचून सुरुवातीलाच मोठी बचत होते.
- सिमेंट-वाळूच्या खर्चात मोठी कपात: लाल विटांच्या बांधकामाला ५० पोती सिमेंट आणि वाळूच्या गाड्या लागतात; तर AAC ब्लॉक जोडण्यासाठी वाळू लागतच नाही, फक्त २-३ पोती केमिकल ॲडेसिव्ह (Block Adhesive) च्या पातळ लेअरवर काम पूर्ण होते.
- आतील प्लास्टरचा खर्च १००% शून्य: विटांच्या भिंती वाकड्यातिकड्या असल्याने १ ते १.५ इंच जाड सिमेंट प्लास्टर ओढावे लागते. AAC ब्लॉक्स अगदी काटकोनात व सरळ रेषेत असल्याने आतून सिमेंट प्लास्टरची गरजच नसते; थेट जिप्सम किंवा पीओपी करता येते.
- उन्हाळ्यात घर थंड आणि वीज बिलात बचत: लाल विटा दिवसभर ऊन शोषून रात्री घर गरम करतात. AAC ब्लॉक्स थर्मल इन्सुलेटर असल्याने उन्हाळ्यात घर थंड ठेवतात आणि पंखे-एसीचा वापर कमी होतो.
लाल विटा विरुद्ध AAC ब्लॉक्स: थेट तुलना
| मुद्दे | पारंपरिक लाल विटा (Red Bricks) | आधुनिक AAC ब्लॉक्स (AAC Blocks) |
|---|---|---|
| स्ट्रक्चरल वजन (Dead Load) | खूप जास्त; पाया आणि कॉलमवर ताण येतो. | ५०-६०% हलके; फुटिंग आणि स्टीलची बचत होते. |
| जोडणीचा खर्च (Mortar) | सिमेंट-वाळूची अनेक पोती व गाड्या लागतात. | फक्त पातळ केमिकल ॲडेसिव्ह; मोठी बचत. |
| आतील प्लास्टर | भिंत सरळ करायला १ ते १.५ इंच जाड प्लास्टर लागते. | प्लास्टर नको; थेट जिप्सम/पीओपीने काचेसारखी भिंत. |
| तापमान व आवाज | उन्हाळ्यात भिंती गरम होतात; आवाज आत येतो. | घर उन्हाळ्यात थंड राहते; बाहेरचा आवाज अडवला जातो. |
| बांधकामाचा वेग | लहान आकारामुळे वेळ आणि मजुरी जास्त लागते. | ब्लॉक मोठा असल्याने काम तिप्पट वेगाने होते. |
एका सिव्हिल इंजिनिअरचा प्रामाणिक सल्ला:
"घर मजबूत असणे म्हणजे भिंती जड असणे नव्हे! खरी ताकद ही आरसीसी कॉलम, बीम आणि दर्जेदार सिमेंट-स्टीलमध्ये असते. भिंतींसाठी AAC ब्लॉक निवडून तुम्ही घराचे वजन कमी करता आणि बांधकामाचा एकूण खर्च तब्बल १५% ते २०% ने वाचवता."
काम करताना फक्त २ गोष्टींची काळजी घ्या:
- बाहेरील भिंती: पावसाचे पाणी आत झिरपू नये म्हणून बाहेरून दर्जेदार सिमेंट-वाळूचे वॉटरप्रूफ प्लास्टर नक्की करा.
- ॲडेसिव्ह: ब्लॉक जोडण्यासाठी पारंपरिक सिमेंट-वाळू न वापरता नामांकित कंपनीचे Block Jointing Adhesive वापरा.
तुमचे काय मत आहे?
मित्रांनो, हा प्रत्यक्ष साईटवरील ताळेबंद आणि बिल्डर विरुद्ध घरमालकाच्या विचारसरणीचा मुद्दा तुम्हाला कसा वाटला? तुमच्या स्वतःच्या घरासाठी तुम्ही लाल विटा निवडणार की AAC ब्लॉक्स? खाली Comment मध्ये नक्की सांगा!
धन्यवाद!
— सौरभ बाळसाहेब गरुड
सिव्हिल इंजिनिअर & बिल्डिंग कॉन्ट्रॅक्टर
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा